Wendisxananê Austriya de Zazaki musaene!

ZEYNEP ARSLAN

Na amorê de meymana mı ju maylıma: Naciye Çetin. Xona ke Tırkiya de biye uca ki maylımen kerdene. Eke ame Austria, waşt ke ita ki maylımen bıkero. Hama nu, xonde ki herbi u rew nêbi. Sebeta cuabê dilekça xo, xêlê waxt bekle kerd. Vırende, karê maylımeniya Tırki di. Maylımeniya Zazaki peyco ame. Persê mın u cuabê maylıma ma, sıma şikine cer bıwanere.

Çıwaxt ra nato, wendisxanê de dersa Zazaki dana?

Naciye Çetin: Hama hama hire (3) serre bena, ez wendisxananê dewleta Austria de maylımena zonê Zazaki kon. Roca raveri, 16 (des ı şeş) telebê mı bi. Nıka 8 (heşt) telebê mı este.

Telebi çıra bi kêm?

Naciye Çetin: Ma u pi, vazene domanê xo zonê Zazaki bımusere. Hama, peyco teni fikrê xo vurnene: “Wendisxanê de zonê bin, çê de zonu bin; nu hal domano re tene gıran yeno”, vane. Teneno ki çıtur ke elifbayê Zazaki de herfê “x” be “w” di, domanê xo dersê ra tepya gureti. Ni dı herfo, inu kerd bi rehetsız. Teneno ki nia vat: “Zazaki ke Kurdki niyo, ez domanê xo nêwazon bırusni!” Dı çeo ki, sebeta dersa Elewiyan,domanê xo dersa Zazaki ra çerexnay. Roca Phoncseme, dersa Elewiyan esta, roca Yene ez ders Zazaki don. Ma u piyo, nêwaşt domanê xo dı roci tedıma heri bêrê çe.

Tene ki qalê mufredat bıkerime?

Naciye Çetin: Mı dest de, xelê kıtabê Zazaki çine. Ez be xo çiye an pêser. Kıtabê ke Eren Kılıç be Kamer Söylemez nuşte, inu ra ki ordım cen. Mı be xo tene kıtabi ki Tirkiya ra ardbi. Nıka qaytkon, domani tenena rınd musene. Gegane derso de Zazaki mobet keme. Domani zonê xo musenaene de gıran gıran sone raver. Dersê ma nıka tenena bi sıvık.

Domani, sebeta çınay Zazaki bımuse? Ni domano re fayde Zazaki çıko?

Naciye Çetin: Pedagoği vane ke, kam ke zonê ma u piyê xo rınd zono, hetê xo quman kerdiş ra xêle quvetê ceno. Kamiya, pil biyaena, werte mısleti de caê xo beli kerdene de.. Ni demu peruno de faydê zonê ma u pi yeno vinitene. Heya, hatam nıka Zazaki je İngilizki ya ki je Almanki niyama zon ver. Nu het ra musneana Zazaki tenena çetına. Xora, domanê ke Austria de amê dina, i Zazaki ra nêvane “zonê maa ma”; vane, “zonê pirık u khalikê ma”! Hama, telebê mı rocê be rocê Zazaki ra daha zaf herkene.

Ma u pi, phoşt dane ni karê sıma?

Naciye Çetin: Roca vırenê tene dür vındet. İnu nia vatene: “Ma kerd xovira, domanê ma ki nêmusene. Hemik, nıka çı faydê ni zoni esto ke”! Hama peyco ino ki gıran gıran vinit ke, domani zonê ma musene. Nıka i ki phoşt dane domananê xo. Çê de nişene ro pia dersê kene. Yene mekteb, qailena xo ane zon ver.

Austria de ki xêle komeli este; komelê itiqat u siyaseti. Hetê zonu ra, hal u demê ni komelo çutır vinena? 

Naciye Çetin: Xêle kemiyen esta. İ komelo de azayê heneni este ke, “çı ke ama ma ser sebeta ni zonu ser ama” vane. Zonê xo de haşt niye. Nu, çiê de çaparızo. Aqılê siyaseti gereke nia meguriyo! Ni komeli, gereke hem caunê xo de, hem ki wendisxano de phoşt bıdere ders u kursanê Kurmanci, Zazaki. İ isonê maê ke sone komelo, siyasetê herçi kene, gereke i sebata zonê ma daha zaf bılerz u bıleqiyere. Zonê ma u piyen de wendis, heqa de muhima. Aqılê siyaseti, na heqe ra wayir bıveciyo gereke. Kam ke vera na heqê, xo dano gosê kereni bınê tometa hewle de maneno. Komelo ke phoşt nêda, ma malımi teyna çıtur heqaberê ni kar bıvecime! Ma malımi, çe be çe fetelime, isonanê ma domananê xo bırusnere kursê Zazaki. Mı çan rey, formê kursi berd komelo de naro, qe ju telebe niyama. Ez xona aqıl niyan ser ke, nu çutır nia beno! Tene komelo ki gegane kursê Zazaki ya ki Kurmanci organize kene. Mı ki ucawo de malımen kerd. Hama hem emrê ni kurso derg nêbeno, komelo xona nêşikine domano bıçerexne hetê wesdisxano.

Sermiyanê wendisxano, ni karê sıma de çıxa lewê sıma de re?

Naciye Çetin: Ez, malım u sermiyanê ke mektebê mı de re, ino ra zaf phoşt cenane. Müdirê ma, ni kari ra zaf haşto.

Zazaki, karno de yena nusnaene?

Naciye Çetin: Heya. Dersa Zazaki, karno de ebe formê “zonê mao” yeno nusnaene. Notu ki dame cı. Je i dersanê bino, asma Elule ra hatam Amnona Vırene, na dersa ma ki yena vendene.

Koma Malımê Kurdo ser şikina tene  malumat bıdere?

Naciye Çetin: Ma malımanê ke dersa Kurmanci u Zazaki dame, i amayme telewe. 11 malımime. Ma vırende, dı semestır kursê Kurmanci be kursê Zazaki di. Ma wazeme ke ni kurso ki reyna biyame raşte. Xona tene cao de kemiye onceme. Asme de ju raye yeme telewe. Zaferi, ni meselo ser mobet keme: Se bıkerime, çutır bıkerime ke mıslet u komelê ma phoşt bıdere zonê ma musen u musnaene? Ma wazeme ke emser unca şime komelo, “formê qayıd”a reyna vılakerime.

(Raa Ma, Martê 2015,  Amor: 9)

NUSTE VIRENİ ...