Vırendiya qır biyaena zonu bıcime!

HÜSEYİN ŞİMŞEK

Na dina, ebe xêle jibatiyo çerexina. Jibatiya jue ki sebeta zonanê ke bene wind sone. Dı heftê de ju, ju zon mıreno! Hatam nıka, dina de şeş hazar (6000) tenê zoni ame qesey kerdene. Ni zonu ra xêle teni bi wind şi, xêle teni cıla merdene de rê. Zonê henini este ke, i zonu, teyna di-hire ison besey kene qesey bıkere!

Mısletê Almanu ra Alexander von Humboldt (1769-1859), na dina seru zaf feteliyaybi, xêle cayi dibi. Na arê de şibi suka Venezuella ki. Xêrê Chavez, nıka zaf isoni na sukê nas kene. Humboldt, a suke de sono ju dewe. Na dewe, nijdiye çhemê Orinoco de ra. Namê xo ki Maypuresa. Humboldt, dewa Maypurese de raşta ju theyre (papaxan) beno. Fekê theyre qe qapan nêbeno, qe ju deka wengê xu nêbırino. Humboldt, dewıco ra pers keno:

– Nu papaxan sawano? Ebe kamci zoni nia vaneano?

Dewıci, nia cuwab dane cı:

– Ma ki nêzoneme nu papaxan sawano! Ebe zonê aşira Aturesu qesey keno. İno ra qe kes nêmend, pero merd şi. Nıka zonê aşira Aturesu, teyna bu papaxan zonenu.

Nu, vırende je sanıke ya ki je çhiroke yeno gosê isoni! Hama hey waxh ki nê sanıka, nê çhiroka! İson wazeno ke bıhuyo, çı esto ke hewesê huynayişe isoni nêmê de maneno. Çıke, çiyo de nianen raşt biyo, amo weşiyene. Nu derdo heneno ke thamoronê ison de goni keno husk!

Nu qal çıwaxht ke bero mı vir, çımê mı gıran gıran ebe hesiro bene pır, riê mı de tal u tırs kuyno tewerte! Xêlê zoni gıran gıran bene vind sone. Zonê mısletê Timoru (Avustralia) ra watene “Mati Ke”. Nu zon key biwind kam zoneno nıka? Kotye na dina de çand zoni, çıwaxt u çutır bi vind? Ma şikime ni persu vera qesê xêlê derg bıkerime! Eke, namonê i zonê ke biye vind, ino tedıma bınusnime, pelge ju kıtabi senık yene. İ zonê mısletanê qıconê ke xona yene zonver, ino ra zafi teni, endi cankeşiye de rê. Zonê henen este ke ino teyna di-hire ison qesey kene.

Yane merdene, teyna raa zonê ma de nênişena ro! Xêlê zoni, bivind şi, xêlê zoni ki cankeşiye de rê. Hatam vızeri, merdene amaybi niştbi qırtıka zonê ma ki! Nıka sabime ke Zazaki-Kırmancki, merdene verê çêberê xo ra tereqıte! Ez heni inam kon ke endi zonê ma rê merdene çina. Hama qe ju deka xo vira mêkerime: Ma çıxa ke ebe zonê xo ard xo vir, ebe zonê xo qesey kerd, wend, nusna, musa, musna; merdene, zonê ma ra xonde dür vındena!

 

huseyin.simsek@gmx.at
www.huseyin-simsek.com

NUSTE VIRENİ ...